मानव संशाधन प्रक्षेपण कार्यदल–२०७५

मानव संशाधन प्रक्षेपण कार्यदल–२०७५
पृष्ठभूमि

नेपालको संविधानले परिलक्षित गरेको समाजवाद उन्मुख, स्वाधीन, स्वतन्त्र र समृद्व अर्थतन्त्र निर्माणको लागि आवश्यक प्रमुख साधन श्रोत नै मानव संशाधन हो ।

रोजगारीको मौलिक हकको कार्यान्वयन तथा दिगो विकास लक्ष्य सन् २०३० ले राखेको सम्मानजनक रोजगारीका लक्ष्य प्राप्त गर्न समेत शिक्षालाई सिपसँग, सिपलाई उत्पादनसँग, उत्पादनलाई बजार तथा बजारलाई रोजगारीका अवसर र आर्थिक विकाससँग जोड्न मानव संसाधनको आँकलन र प्रक्षेपणको आवश्यकता पर्दछ ।

१. विषयको संक्षिप्त व्यहोरा :-

नेपाल सरकार कार्य विभाजन नियमावली २०७४ मा जनशक्ति प्रक्षेपण गर्ने तथा मानव संशाधन विकास योजना तर्जुमा गर्ने कार्य शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको कार्य क्षेत्र अन्तरगत रहेको र सोही बमोजिम उक्त कार्यको लागि चालु आर्थिक वर्षमा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयमा कार्यक्रम तथा बजेटको व्यवस्था भएकोले मानव संशाधन विकास योजना तर्जुमा गर्न जनशक्ति प्रक्षेपण तथा मानव संसाधन विकास योजना तर्जुमा कार्यदल गठन गर्नु परेको हो ।

२. प्राप्त परामर्श तथा अन्य प्रासङ्गिक कुरा :-

शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री र राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष, राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य (शिक्षा हेर्ने) र योजना आयोगका सचिवसँग समेत विभिन्न चरणमा भएको छलफलबाट शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रीको अध्यक्षतामा केन्द्रिय निर्देशक समिति तथा ७ सदस्यीय कार्यदल नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको २०७५।०६।२८ को निर्णयानुसार गठन भएको हो ।

३. निर्देशक समिति
  1. शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री – अध्यक्ष
  2. राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष – सह अध्यक्ष
  3. राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य (शिक्षा हेर्ने) – सदस्य
  4. सम्बन्धित मन्त्रालयहरुका सचिवहरु – सदस्य
  5. ( शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि, उर्जा तथा सिंचाई, अर्थ स्वास्थ्य तथा जनसंख्या, कृषि तथा पशु विकास, वन तथा वातावरण, शहरी विकास, भौत्तिक योजना तथा यातयात, राष्ट्रिय योजना आयोग, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन ।)

४. जनशक्ति प्रक्षेपण कार्यदल
  1. डा. रुद्र सुवाल, काठमाडौं — संयोजक
  2. डा. माधवप्रसाद दाहाल, ललितपुर — सदस्य
  3. डा. इन्दिरा पराजुली, कास्की — सदस्य
  4. डा. ध्रुवकुमार गौतम, दाङ — सदस्य
  5. डा. विश्ववाला शाह थापा, कैलाली — सदस्य
  6. डा. विजय दत्त, जनकपुर — सदस्य
  7. डा. राजेश झा 'अहिराज', रौतहट — सदस्य
५. कार्यदल गठनको उद्धेश्य

जनशक्ति प्रक्षेपण तथा मानव संशाधन विकास योजना तर्जुमा गर्ने ।

६. कार्यदलको मुख्य कामहरु

नेपालको संविधानले परिलक्षित गरेको समाजवाद उन्मुख, स्वाधीन, समुन्नत, स्वतन्त्र र समृद्व राष्ट्र निर्माणमा टेवा पु¥याउन शिक्षा, उर्जा, स्वास्थ्य, सूचना प्रविधि, कृषि, वन, जलवायु, खेलकुद तथा पूर्वाधार विकास तथा प्रशासन व्यवस्थापन लगायतका सबै क्षेत्रहरु पहिचान गरी आवश्यक पर्ने जनशक्ति प्रक्षेपण गर्ने ।

दिगो विकासका लक्ष्यहरु प्राप्तिका लागि तथा पन्ध्रौ योजनाको आधारपत्रलाई मध्यनजर राख्दै राष्ट्रिय श्रम बजारको माग र आपूर्ति बिच सन्तुलन कायम गर्न तथा जनसांख्यिक लाभका आधारमा युवा शक्तिलाई सिप, पूँजी र प्रविधि उपलब्ध गराई मुलुक भित्रै रोजगारी सिर्जनाका आधारहरु तयार गर्नका लागि संघीय संरचना अनुकूलको एउटा एकीकृत राष्ट्रिय जनशक्ति तथा मानवस्रोत व्यवस्थापन प्रणालीको आधार तय गर्ने ।

जनशक्ति प्रक्षेपण तथा मानव संसाधन विकास योजना निर्देशक समितिको नीतिगत र प्राविधिक मार्गदर्शन भित्र रही देशको आर्थिक क्षमतावृद्वि, समावेशी विकास र गरिबी न्यूनीकरणमा प्रत्यक्ष मद्दत पुग्ने सबै क्षेत्रहरुका लागि आवश्यक मानव स्रोत प्रक्षेपण गर्ने ।

मानव संशाधनको अनुमान र प्रक्षेपणको अध्ययनको नतिजामा आधारित भई मानव संसाधन विकासको लागि दिर्घकालीन सोच, लक्ष्य, उद्देश्य, रणनीति तथा कार्यनीति सहितको एक वस्तुपरक समष्टीगत योजना तयार गर्ने ।

मानव संशाधन अनुमान र प्रक्षेपणको कार्य गर्दा तयार भएका विस्तृत तथ्याङ्क, विवरणहरुलाई संग्रह गरी मानव संशाधनको अनुमान तथा प्रक्षेपणको एक एकिकृत तथा परिवर्तनशील (Integrated and dyanamic) डाटावेस तयार गर्ने ।

तोकिएको संख्यामा बैठकहरु बसी निर्देशक समितिमा प्रगति विवरण पेस गर्ने तथा कार्यदलले अध्ययनको क्रममा विभिन्न राष्ट्रिय अन्र्तराष्ट्रिय अभ्यासहरु, अनुसन्धानका प्राप्तिहरु, स्थलगत अध्ययन सरोकारवालाहरुसँग अन्तरक्रिया छलफल समेत गरी प्रतिवेदन तयार गर्ने ।

rudrasuwal

डा. रुद्र सुवाल

( संयोजक )
rudrasuwal

डा. माधवप्रसाद दाहाल

( सदस्य )
rudrasuwal

डा. इन्दिरा पराजुली

( सदस्य )
rudrasuwal

डा. ध्रुवकुमार गौतम

( सदस्य )
rudrasuwal

डा. विश्ववाला शाह थापा

( सदस्य )
rudrasuwal

डा. विजय दत्त

( सदस्य )
rudrasuwal

डा. राजेश झा 'अहिराज'

( सदस्य )